Người Ba Na nhánh Jơ Lâng nỗ lực gìn giữ lễ Ét Đông – Tết ăn con dúi

Bà con dân làng tập trung tại Nhà rông

Lễ Ét Đông gắn liền với đời sống sản xuất nương rẫy và tín ngưỡng dân gian của người Ba Na nhánh Jơ Lâng. Khi cây lúa bắt đầu trổ đòng, ngậm hạt, dân làng tổ chức nghi lễ nhằm tạ ơn thần linh, tổ tiên và cầu mong những điều tốt đẹp đến với cộng đồng. Theo quan niệm truyền thống của người dân địa phương, con dúi gắn bó với núi rừng, được lựa chọn làm lễ vật trong dịp lễ hội, tượng trưng cho ước vọng về sự no đủ, sung túc và cuộc sống bình yên.

Để chuẩn bị cho lễ hội, bà con trong làng cùng nhau thực hiện nhiều công việc theo phong tục truyền thống. Những người có kinh nghiệm, các già làng và người có uy tín hướng dẫn, phân công nhiệm vụ cho các thành viên trong cộng đồng, từ chuẩn bị lễ vật đến dựng cây nêu, trang trí không gian tổ chức lễ hội. Cây nêu được làm từ tre, dựng tại vị trí trang trọng và trang trí bằng những hình tượng bông lúa cùng các họa tiết truyền thống. Mỗi họa tiết mang ý nghĩa riêng, gửi gắm ước mong mùa màng tươi tốt, cuộc sống bình an, xua đuổi điều không may và cầu chúc những điều tốt đẹp đến với các gia đình.

Thực hiện nghi thức lễ cúng thần linh tại cây nêu đặt tại cổng làng

Anh A Ngát, thôn Kon Cheo Leo, chia sẻ: “Để chuẩn bị cho ngày hội, già làng phân công nhiệm vụ cho các chàng trai trẻ vào rừng chặt tre làm cây nêu dựng trước cổng làng. Cây nêu được trang trí công phu với hình tượng bông lúa cùng nhiều họa tiết khác nhau, mang ý nghĩa cầu mong mùa màng bội thu, dân làng bình an, xua đuổi những điều không may và chúc phúc cho tất cả các gia đình trong làng”.

Một nét đặc sắc của lễ Ét Đông là việc chuẩn bị lễ vật của từng hộ gia đình. Theo phong tục địa phương, mỗi gia đình chuẩn bị ít nhất một con dúi đã được làm sạch, luộc chín, cùng một ghè rượu ngon để dâng lên Yàng (thần linh). Đây là những lễ vật quan trọng, thể hiện lòng thành kính của người dân đối với thần linh và tổ tiên, đồng thời gửi gắm ước mong về cuộc sống ấm no, mùa màng thuận lợi. Các lễ vật được chuẩn bị chu đáo từ nhiều ngày trước rồi mang đến nhà rông để thực hiện nghi thức theo phong tục truyền thống.

Bà con dân làng mang lễ vật đến Nhà rông 

Trong những ngày diễn ra lễ hội, bà con cùng tập trung tại nhà rông, thực hiện các nghi thức cúng lễ, dâng lễ vật và cầu khấn thần linh phù hộ cho buôn làng. Sau phần nghi lễ, mọi người quây quần bên nhau, cùng thưởng thức những món ăn mang hương vị núi rừng như thịt dúi, rau rừng, cá suối và các món ăn truyền thống của địa phương. Theo phong tục được người dân chia sẻ, trong dịp lễ này, bà con không giết mổ trâu, bò, lợn, gà để làm lễ vật và tổ chức ăn uống.

Bà con dân làng thực hiện nghi thức làm lễ cầu khấn thần linh

Những món ăn đậm chất núi rừng được mang đến lễ hội

Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, lễ Ét Đông còn là dịp để cộng đồng gặp gỡ, giao lưu và thắt chặt tình đoàn kết. Những người con đi làm ăn xa, những gia đình đã sinh sống, lập nghiệp ở nơi khác cũng có dịp trở về sum họp cùng người thân, cùng tham gia các hoạt động truyền thống của làng. Tiếng nói cười, những câu chuyện bên ghè rượu và những món ăn đậm đà hương vị núi rừng góp phần tạo nên không khí ấm áp, gắn bó, thể hiện tinh thần cộng đồng của đồng bào Ba Na nhánh Jơ Lâng.

Già làng A PLĩh, thôn Kon Cheo Leo, chia sẻ: “Lễ hội Ét Đông không chỉ là một nghi lễ cầu mong mùa màng bội thu mà còn mang ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Thông qua lễ hội, người Ba Na nhánh Jơ Lâng nhắc nhở con cháu luôn nhớ ơn ông bà, tổ tiên, kính trọng thiên nhiên, yêu thương, đùm bọc lẫn nhau và chăm chỉ lao động để cùng xây dựng cuộc sống ấm no, xây dựng thôn làng ngày càng phát triển”.

Trong nhịp sống hiện đại, việc duy trì tổ chức lễ Ét Đông hằng năm có ý nghĩa quan trọng trong bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa của đồng bào Ba Na nhánh Jơ Lâng tại xã Đăk Rve. Lễ hội không chỉ lưu giữ những phong tục, tín ngưỡng được trao truyền qua nhiều thế hệ mà còn góp phần giáo dục thế hệ trẻ về cội nguồn, truyền thống và trách nhiệm đối với cộng đồng. Đây cũng là dịp để quảng bá những giá trị văn hóa đặc sắc của địa phương, tạo nền tảng phát triển du lịch gắn với bản sắc văn hóa dân tộc.

Bà con dân làng tề tựu chung vui tại nhà rông

Gìn giữ lễ Ét Đông không chỉ là trách nhiệm của các già làng, người có uy tín mà còn là sự chung tay của mỗi gia đình và toàn thể cộng đồng. Bằng việc tiếp tục thực hành, trao truyền những phong tục tốt đẹp cho thế hệ trẻ, đồng bào Ba Na nhánh Jơ Lâng đang góp phần gìn giữ di sản văn hóa quý báu của cha ông, làm phong phú đời sống tinh thần và xây dựng quê hương Đăk Rve ngày càng phát triển.